Haftanın Literatürü | 2 Kasım 2026 - Sayı 004
Haftanın Literatürü'nün dördüncü sayısı, 26 Ekim - 2 Kasım 2026 haftasında PubMed'e giren mekanik ventilasyon ve yoğun bakım yayınlarını kapsıyor. Bu haftanın ortak sorusu şuydu: hesapladığımız sayı, gerçekten ölçmek istediğimiz şeyi ölçüyor mu? Mekanik gücün (mechanical power, MP) nereden ve nasıl hesaplandığı ile spontan solunum denemelerinin ekstübasyon sonrası eforu ne kadar yansıttığı öne çıktı.

Bu haftanın öne çıkanları
1. Mekanik güç havayolundan mı, akciğerden mi? Önce denkleme bakalım
İsrail'den tek merkezli, retrospektif bir çalışma, özofageal basıncı ölçülmüş 20 yoğun bakım hastasında (entübasyon anında %90'ı ARDS'li) havayolu basıncıyla hesaplanan MP ile özofageal basınçtan türetilen "transpulmoner mekanik gücü" (TPMP) karşılaştırdı.1 Ölçümler 2012-2015 yıllarına ait. Aynı seansta, derin sedasyondan yüzeyele doğru sabit bir sırayla bazal, CMV/AC, SIMV ve CPAP/PSV koşullarında alınmış.
Bazalde iki değer benzerdi (medyan 20 ve 20 J/dk). CMV/AC'de TPMP, MP'den biraz yüksek (23 ve 22 J/dk), CPAP/PSV'de (14 ve 20 J/dk) ve SIMV'de (17 ve 23 J/dk) ise düşük bulundu. Yazarlar, iki ölçüm arasındaki farkın yönünün ve büyüklüğünün ventilasyon koşuluna göre değiştiği sonucuna varıyor.
Burada durup sormak gerekiyor: bu fark nereden geliyor? Çalışmada TPMP, basitleştirilmiş MP denkleminde [0,098 × solunum sayısı × tidal volüm × (Ppeak − ΔP/2)] yalnızca ΔP'nin yerine transpulmoner driving pressure konarak hesaplanmış. Denklemde ΔP eksi işaretli olduğundan, pasif hastada (transpulmoner ΔP her zaman havayolu ΔP'sinden küçüktür) TPMP kaçınılmaz olarak MP'den büyük çıkıyor. Hasta efor harcadıkça da hesaplanan TPMP küçülüyor. Nitekim inspirasyon sonu transpulmoner basınç CMV/AC'de 12, CPAP/PSV'de 25 cmH₂O iken hesaplanan TPMP 23'ten 14 J/dk'ya düşmüş. Yani bulgu, akciğere binen yükten çok denklemin yapısını yansıtıyor olabilir.
Yazarlar da TPMP'nin bir uyarlama olduğunu, hastanın kendi solunum işini kapsamadığını ve CPAP/PSV'deki düşük değerin "akciğer yükü daha az" diye okunmaması gerektiğini açıkça yazıyor. Yatak başı mesajı değişmiyor: spontan eforu olan hastada ventilatör basınçlarından hesaplanan MP, akciğere binen yükün tamamını göstermez. Bu çalışmadaki TPMP de o açığı kapatmıyor.
Sınırlılık: 20 hasta, retrospektif ve tek merkezli. Koşulların sırası randomize değil, sedasyon derinliği koşulla birlikte değişiyor. TPMP herhangi bir klinik sonlanımla sınanmamış.
2. Toplam MP aynı olsa da elastik ve rezistif yük aynı olmayabilir
Polonya'dan bir laboratuvar (bench) çalışması, prototip bir ventilatöre bağlı hibrit solunum simülatöründe inspiratuvar MP'yi elastik ve rezistif bileşenlerine ayırdı.2 Normal mekanik ile hafif, orta ve ağır ARDS benzeri elastik bozulma (kompliyans 60'tan 30 mL/cmH₂O'ya indirildi, direnç 10 cmH₂O/L/sn'de sabit tutuldu) üç modda denendi: hacim kontrollü, basınç kontrollü ve henüz araştırma aşamasındaki MP kontrollü ventilasyon.
MP kontrollü mod, maksimal elastik gücü hacim kontrollüye göre %16,2, basınç kontrollüye göre %24,3 daha düşük üretti (ikisi de p<0,001). Etki, düşük solunum sayılarında ve ağır elastik bozulmada daha belirgindi. Rezistif güç basınç kontrollüde en yüksek, hacim kontrollüde en düşüktü. Bir önceki çalışmayla aynı yere çıkıyoruz: tek bir toplam MP rakamı, enerjinin hangi bileşenden geldiğini söylemez.
Sınırlılık: Simülatör çalışması, hasta ve klinik sonlanım yok. MP kontrollü ventilasyon henüz araştırma aşamasında, prototip bir cihazda denenmiş.
3. COVID-19 ARDS'de SBT, ekstübasyon sonrası eforu ne kadar yansıtıyor?
Fransa'dan çok merkezli, randomize çapraz tasarımlı bir çalışmada, en az 24 saat ventile edilmiş ve ekstübasyona hazır COVID-19 ARDS hastalarına rastgele sırayla 15'er dakikalık üç spontan solunum denemesi (spontaneous breathing trial, SBT) uygulandı: PSV 7/PEEP 0 (7 cmH₂O basınç desteği, PEEP sıfır), PSV 0/PEEP 0 ve T-parçası.3 Efor bazalde, her SBT'nin sonunda ve ekstübasyondan 20 dakika sonra özofageal basınç-zaman çarpımı (PTPes) ve özofageal basınç salınımı ile ölçüldü. 12 hastadan 60 ölçüm analiz edildi.
Dakikalık PTPes medyanı bazalde 193,8, ekstübasyon sonrasında 236,6 cmH₂O.sn/dk idi. SBT'lerin hiçbiri ekstübasyon sonrasından istatistiksel olarak ayrışmadı. PSV 7/PEEP 0 sırasında basınç salınımı ekstübasyon sonrasına göre daha düşüktü (medyan eşleştirilmiş fark 4,7 cmH₂O, %95 GA 0,6-9,8), ancak çoklu karşılaştırma düzeltmesinden sonra bu fark anlamlılığını korumadı. Yazarlar hiçbir SBT yönteminin dışlanamayacağı sonucuna varıyor.
12 hastayla "fark bulunamadı" demek "eşdeğer" demek değildir, güven aralığının genişliği bunu zaten söylüyor. Bu çalışma SBT seçimini değiştirmek için değil, eforu gerçekten ölçmenin ne kadar bilgi verdiğini görmek için okunmalı.
Sınırlılık: Örneklem çok küçük, yalnızca COVID-19 ARDS hastaları var ve ölçüm ekstübasyondan 20 dakika sonrasıyla sınırlı.
Kısa kısa
- Erişkin ARDS ya da ARDS riski taşıyan hastalarda havayolu basıncı salınımlı ventilasyonu (airway pressure release ventilation, APRV) konvansiyonel ventilasyonla karşılaştıran 9 randomize çalışmanın (585 hasta) meta-analizinde mortalitede fark gösterilemedi (RR 0,95, %95 GA 0,72-1,26). PaO₂/FiO₂ daha yüksek ve yoğun bakım yatışı daha kısaydı, ancak heterojenite yüksek (I² %71-84) ve kanıt kesinliği düşük ile çok düşük arasında.4
- Akciğer ultrasonu ile basınç-hacim eğrilerini birleştiren bir anlatı derlemesi, tidal histerezis ölçümünün yetersiz PEEP'e bağlı tidal rekrütman ve derekrütmanı tanımada ve dekremental PEEP titrasyonunda yol gösterebileceğini öne sürüyor. Kanıt düzeyi sınırlı.5
Bu hafta ne değişti?
"Mevcut yaklaşımı sürdür" haftası. Öne çıkan çalışmalar küçük, fizyolojik ve hipotez üretici, hiçbiri uygulamayı değiştirecek güçte değil. Ortak ders şu: tek bir sayıya (toplam MP ya da SBT'deki görünür tolerans) güvenmeden önce o sayının nasıl hesaplandığına ve neyi ölçmediğine bakmak gerekiyor. APRV için de tablo benzer: oksijenasyon daha iyi görünse de sağkalım yararı gösterilmiş değil.
Kaynaklar
- Soroksky A, Lianskaya A, Gingy RB, et al. Comparison of airway-based and transpulmonary mechanical power across ventilation conditions in moderate-to-severe ARDS. Life (Basel). 2026;16(10):1662. doi:10.3390/life16101662
- Stankiewicz B, Darowski M, Pasledni R, et al. Model-based elastic-resistive partitioning of inspiratory mechanical power during conventional and energy-targeted ventilation in a hybrid respiratory simulator. Ann Biomed Eng. 2026. doi:10.1007/s10439-026-04414-0
- Capdevila M, Aarab Y, Monet C, et al. Which spontaneous breathing trial should be used to reproduce post-extubation respiratory effort in COVID-19-related ARDS? A multicenter randomized crossover study. Anaesth Crit Care Pain Med. 2026:101956. doi:10.1016/j.accpm.2026.101956
- Sajawal M, Kamal R, Moizuddin SM, et al. Airway pressure release ventilation versus conventional ventilation in adults with or at risk for acute respiratory distress syndrome: a systematic review and meta-analysis of randomized trials. Lung. 2026;204(1). doi:10.1007/s00408-026-00957-0
- Aguilera Scarpati J, Adrião D, Mercado P, et al. Combined approach with ultrasound and pressure-volume loops to manage mechanical ventilation in acute hypoxemic respiratory failure. Diagnostics (Basel). 2026;16(20):3339. doi:10.3390/diagnostics16203339
Yorumlar
Yorum Gönder
YOBAKAP Forum